Y khoa (đặt hàng)

Nói một cách đơn giản nhất, học Y khoa là học cách “sửa chữa” và “bảo trì” bộ máy phức tạp nhất thế giới – cơ thể con người. Thay vì làm việc với máy móc hay những con số vô hồn, công việc thực tế của bạn là đóng vai một “thám tử” đi tìm nguyên nhân gây bệnh và đưa ra phương án điều trị để cứu sống hoặc cải thiện chất lượng sống cho người khác. Đây là một nghề dùng kiến thức khoa học chính xác để can thiệp trực tiếp vào sinh mệnh của một con người.

Sinh viên Y khoa đi từ gốc đến ngọn, từ hiểu cấu tạo cơ thể đến biết cách chữa từng mặt bệnh cụ thể. Các nhóm kiến thức chính gồm:

Có khó không? Ngành này không đòi hỏi bạn phải có tư duy toán học lắt léo hay khả năng sáng tạo nghệ thuật thiên về cảm hứng tự do, mà rất nặng về tư duy logic hệ thống và khả năng ghi nhớ. Độ khó của Y khoa không nằm ở việc "không hiểu bài" mà nằm ở khối lượng kiến thức khổng lồ, buộc bạn phải học liên tục với cường độ cao trong suốt 6 năm và cả đời sau này.

Đây là 2 ví dụ minh họa, không phải người thật. Mỗi bác sĩ có hành trình rất khác nhau.

Linh, Bác sĩ Nội trú tại một bệnh viện công lớn ở Hà Nội

Linh tốt nghiệp loại giỏi, thi đậu kỳ thi nội trú và được phân về khoa Nội Tim mạch của một bệnh viện tuyến trung ương. Một ngày của Linh thường bắt đầu từ 6h30 sáng với buổi giao ban, nghe báo cáo về các ca trực đêm và tình hình bệnh nhân nặng. 7h30, cô bắt đầu đi buồng cùng thầy trưởng khoa và các bác sĩ khác, khám lại từng bệnh nhân, bàn về phác đồ điều trị, ghi y lệnh.

Buổi chiều, Linh thường có ca trực phòng cấp cứu hoặc làm thủ thuật cùng đàn anh. Tuần Linh trực ít nhất 2 đêm, mỗi đêm gần như thức trắng. Lương cơ bản khởi điểm chỉ ở mức công chức ngành y, cộng phụ cấp trực, Linh xác định những năm đầu là giai đoạn "cày" để học nghề và lấy chứng chỉ chuyên khoa, chưa tính chuyện thu nhập cao.

Nam, Bác sĩ Đa khoa tại một hệ thống phòng khám quốc tế ở TPHCM

Nam tốt nghiệp Y khoa và chọn hướng đi khác Linh: thay vì thi nội trú công, anh xin vào một hệ thống phòng khám tư có vốn nước ngoài. Khách của phòng khám chủ yếu là người nước ngoài và tầng lớp thu nhập cao, nên Nam phải đầu tư mạnh vào tiếng Anh chuyên ngành và kỹ năng giao tiếp với bệnh nhân.

Một ngày của Nam bắt đầu lúc 8h sáng, lịch hẹn được sắp đặt sẵn, mỗi bệnh nhân được dành nhiều thời gian khám hơn so với bệnh viện công. Buổi chiều có thể có một vài ca thủ thuật nhỏ hoặc tư vấn sức khỏe gia đình. Cuối ngày Nam còn phải hoàn thành hồ sơ điện tử bằng tiếng Anh. Mức thu nhập tốt hơn bệnh viện công, đổi lại áp lực về dịch vụ khách hàng và KPI doanh thu cao hơn nhiều.

1. Thử "trực đêm" mini (15-30 phút): Hôm nào đó học bài đến 1-2 giờ sáng để mô phỏng cảm giác thiếu ngủ, sau đó thử giải một bài tập logic (toán, sudoku) xem đầu óc bạn có còn tỉnh táo không. Nghề bác sĩ đòi hỏi điều này thường xuyên.

2. Tra cứu công khai: Vào website chính thức của các trường Y trong nước, đọc khung chương trình đào tạo 6 năm (môn nào, học kỳ nào, bao nhiêu tín chỉ). Đếm thử số môn năm 2-3, nếu nhìn vào danh sách bạn đã thấy ngộp thở, hãy suy nghĩ lại.

3. Hỏi 3 câu với người trong ngành: Tìm một bác sĩ (anh chị, người quen, bác sĩ gia đình) và hỏi:

   • "Một tuần điển hình của anh/chị có bao nhiêu ca trực, thường thức đêm bao lâu?"
   • "Lúc nào anh/chị thấy hối hận nhất khi chọn nghề này, và lúc nào thấy hạnh phúc nhất?"
   • "Nếu được làm lại, anh/chị có chọn nghề Y nữa không, vì sao?"

4. Xem nội dung hướng nghiệp y khoa thực tế: Tìm các vlog/podcast tiếng Việt do bác sĩ thực hành chia sẻ về một ngày làm việc, hoặc các phim tài liệu về bệnh viện (không phải phim truyền hình lãng mạn hóa nghề Y). Quan sát xem cảm xúc của bạn khi xem cảnh phòng cấp cứu, phòng mổ, đêm trực, nếu thấy tò mò và muốn xem tiếp là dấu hiệu tốt.